Kuratorskie tajemnice – cykl spotkań z twórcami wystawy stałej

Biograficzna wystawa stała „Dla Rzeczypospolitej. Józef Piłsudski 1867-1935” powstała zbiorowym wysiłkiem historyków, darczyńców, architektów, muzealników i wielu innych fachowców. Nie sposób przywołać opowieści wszystkich specjalistów, jednak osobiście będzie można zapoznać się z wiedzą i anegdotami kuratorów każdej z sześciu galerii oraz Przestrzeni Centralnej.

Pięć galerii reprezentuje kolejne okresy życia i działalności Józefa Piłsudskiego, a jedna została poświęcona jego dziedzictwu. Przestrzeń Centralna to z kolei część z multimedialnym przekazem dopełniającym treść wystawy. Odbywające się w weekendy spotkania z kuratorami to niepowtarzalna okazja do zgłębienia nieoczywistych faktów i możliwość poznania warsztatu historyka-muzealnika. Nie tylko eksponat, ale i każdy dźwięk, obraz, tekst oraz ich rozmieszczenie w przestrzeni, mają znaczenie. A jakie, będzie można dowiedzieć się od samych twórców.

Oprowadzanie kuratorskie danego dnia dotyczy wyłącznie wybranej galerii, jednak uczestnicy spotkania pozostałą część wystawy mogą zwiedzać indywidualnie. Goście zobowiązani są do zachowania dystansu społecznego, zakrywania ust i nosa oraz dezynfekowania rąk. Ilość miejsc w grupie jest ograniczona. W ofercie mogą pojawić się kolejne dni i godziny spotkań z kuratorami – prosimy śledzić kalendarz wydarzeń i aktualności na stronie muzeum oraz profile w mediach społecznościowych.

Kiedy: każda niedziela, 15:10
Czas oprowadzania: około 90 minut
Każda grupa spotyka się przed wejściem na wystawę stałą na poziomie 0. Grupa może liczyć do 9 osób + przewodnik.
Sprzedaż biletów rozpocznie się 5 maja o godzinie 10.00.

kliknij, aby kupić bilet
Galeria ZIUK
Kurator: Michał Bronowicki
Kiedy: zapraszamy do kolejnej edycji spacerów kuratorskich, prosimy śledzić komunikaty

Skoro wystawa stała jest biograficzną to galeria ZIUK musi opowiadać o tym jak to wszystko się zaczęło. Kurator Michał Bronowicki stanął przed zadaniem zaprezentowania pierwszych 24 lat życia Józefa Piłsudskiego i wprowadzenia zwiedzających w realia świata, w którym wychowywał się i dorastał bohater wystawy. W jakiej rodzinie urodził się Ziuk, czym się interesował, jakie były jego fascynacje literackie i nie tylko? Czy, a jeśli tak, to w jakim stopniu sprawdzi się powiedzenie: czym skorupka nasiąknie za młodu, tym trąci na starość? To tylko kilka z pytań, na które wspólnie poszukamy odpowiedzi w otoczeniu wyjątkowych eksponatów np. koszulki chrzcielnej Ziuka! To także okazja przyjrzenia się procesowi kształtowania się osobowości młodego Józefa Piłsudskiego i odkrywania co wpływało na krystalizujący się wówczas system jego wartości. Wartości, którym hołdował przecież przez resztę swojego życia. Zatem to fundamentalna opowieść dla całej biografii bohatera wystawy, traktująca o pierwszych ideach oraz poglądach politycznych, które nierozerwalnie wiążą się z jego dalszymi decyzjami i poczynaniami. Oprowadzanie kuratorskie to niepowtarzalna okazja do zgłębienia kulis ukazania młodzieńczych lat Józefa Piłsudskiego na wystawie stałej. To także możliwość wtajemniczenia w warsztat pracy towarzyszącej budowaniu tej części ekspozycji: autorskiego uzasadnienia doboru konkretnych obiektów muzealnych oraz ikonografii, czy też formułowania całościowej treści, wymowy i przekazu merytorycznego galerii. Poznajcie początek wspaniałej historii Józefa Piłsudskiego.

Galeria WIKTOR
Kurator: Agnieszka Kaczmarska
Kiedy: zapraszamy do kolejnej edycji spacerów kuratorskich, prosimy śledzić komunikaty

Galeria ta opowiada o jednym z mniej upowszchnionych rozdziałów życia Józefa Piłsudskiego (pst, to czas, gdy Wiktor prowadził działalność konspiracyjną). A to zaskakujące, bo okres ten dostarcza opowieści godnych scenariusza filmu sensacyjnego. Albo kilku. Są tu fani westernów? Bo mamy historię o napadzie na pociąg i to z udziałem czterech premierów! A podróżnicy? Proszę bardzo, dla nich wyprawa do dalekiej Japonii, gdzie Józef Piłsudski spotkał… Romana Dmowskiego – swego ideowego adwersarza. Czy skosztowali wspólnie sushi? Dlaczego Wiktor został uwięziony w Cytadelii Warszawskiej i co ma z tym wspólnego babcia Bostonka? Albo co łączy batonik Milky Way ze spektakularną ucieczką „obłąkanego” Józefa Piłsudskiego ze szpitala psychiatrycznego w Sankt Petersburgu? Czym różnił się socjalizm bohatera wystawy od socjalizmu Róży Luksemburg? Kurator Agnieszka Kaczmarska zdradzi także w czym pomógł wyeksponowany krokomierz oraz gdzie dromaderki chowały bibułę. Galeria obrazuje fragment życia bohatera wystawy od powrotu z Syberii, gdy Józef Piłsudski zaangażował się w działalność tajnej Polskiej Partii Socjalistycznej, stając się także jednym z przywódców polskiej lewicy niepodległościowej. Razem odtajniamy co zakonspirowane.

Galeria KOMENDANT
Kurator: Michał Janik
Kiedy: 9 maja 2021 r.

Galeria poświęcona jest opowieści o latach przełomu w życiu Józefa Piłsudskiego. Wówczas wkłada słynny szary mundur strzelecki i staje się wojskowym, którym pozostanie już do końca życia. Owiany wręcz legendą zwycięskiego wodza, trafia na pierwsze strony gazet. Budzi w polskim społeczeństwie powszechne uwielbienie, ale także wrogość. Józef Piłsudski to nie tylko żołnierz walczący na frontach I wojny światowej w szeregach Legionów Polskich. Kurator Michał Janik przybliżył w galerii także jego mniej znane oblicza: polityka, wizjonera, więźnia stanu i pisarza, czy wreszcie mężczyzny rozdartego między dwoma kobietami. Zapewne jak każdy człowiek, Józef Piłsudski obok sukcesów ponosił także porażki, a niektóre jego wybory do dziś budzą gorące emocje i burzliwe dyskusje. Skupimy się także na jego otoczeniu, poznamy towarzyszy broni oraz podwładnych. Po wojnie wielu ze strzelców i legionistów zasili polityczne i kulturalne elity odrodzonej Rzeczpospolitej, a niektórzy z nich na długie lata staną się zaufanymi współpracownikami Marszałka. Dzięki specjalnej makiecie prześledzimy także jak przebiegała największa bitwa Legionów. A czy kiedykolwiek w ogóle istniały Legiony Piłsudskiego? Dlaczego współpracował z austro-węgierskim wywiadem? Jak wyglądało „zastępcze godło narodowe” czasu zaborów? Który z eksponatów jest najcięższy i jak udało się go ulokować na wystawie zlokalizowanej tyle metrów pod ziemią?

Galeria SYMBOL
Kurator: Angelika Dłuska
Kiedy: 16 maja 2021 r.

Elementy tej galerii są wplecione w pozostałe – to ważny zabieg twórców wystawy stałej. I tak sceny galerii SYMBOL odnajdziemy zarówno między galeriami WIKTOR i KOMENDANT, wewnątrz galerii NACZELNIK, a także w galerii MARSZAŁEK. Sceny o tytułach „Czyn”, „Niepodległość” i „Patriotyzm” są zatem pomostami przerzuconymi między biografią Józefa Piłsudskiego, a współczesnością. Ale dlaczego umieszczono je właśnie w tych miejscach wystawy? Czy rzeczywiście nazwa galerii i jej treść będzie pretekstem do osobistego poszukiwania odpowiedzi na pytania: symbolem czego – i dla kogo – jest Józef Piłsudski? Przekonajcie się o tym podczas spotkania z kuratorem Angeliką Dłuską. Może historyczka dodatkowo zdradzi jak zbudowano łączniki między „wczoraj” a „dziś” w poszczególnych scenach, jakie wątki z kilku ostatnich dekad historii Polski stały się elementami tej konstrukcji, a które obiekty zostały jej solidnymi filarami? To będzie także opowieść o wyzwaniach jakie narzuciło prowadzenie narracji galerii bez materialnej obecności bohatera wystawy. Tylko na spotkaniu z kuratorem poznacie niezwykłe historie i wyjątkowych ludzi, którzy podzielili się swoimi wspomnieniami uznając nasze muzeum za miejsce, które niczym skarbiec, przechowa dla następnych pokoleń ich osobiste pamiątki. Może, więc ta galeria to jednak pomost przerzucony między przeszłością, współczesnością, a przyszłością? Na koniec to Wy i Wasi przodkowie staniecie się najważniejsi, bo namówimy Was do szperania w rodzinnej historii i udowodnimy, że nawet za drobnymi i niepozornymi świadectwami przeszłości stoją niejednokrotnie wielkie historie!

Przestrzeń Centralna
Kurator: Ewa Michalska-Markert
Kiedy: 23 maja 2021 r.

Spektakularna przestrzeń wokół, której zbudowano wystawę stałą jest jednocześnie sercem ekspozycji. Przestronna strefa została wydzielona na planie kwadratu o powierzchni aż 470 m² i jest otoczona ogromnymi półprzezroczystymi ekranami. Rotujące projekcje na czterech unikatowych ekranach można śledzić zarówno siedząc w strefie relaksu na najniższym poziomie, jak i na różnych wysokościach rampy, która prowadzi na górny poziom wystawy stałej. Zwiedzający wkraczają za kurtynę ekranów w połowie ścieżki zwiedzania wystawy stałej i nie jest to przypadek. Ktoś odgadnie dlaczego? Już dziś podpowiemy, że Przestrzeń Centralna symbolizuje jeden z kluczowych dla historii Polski moment i narracyjnie jest pomostem pomiędzy częściami wystawy znajdującymi się na dolnym i górnym poziomie. Tam dominuje przekaz pełny faktów historycznych, dat, nazwisk i miejsc, a tu znajdziecie wytchnienie. Ale nie nudę. Multimedialny pokaz dopełnia przecież treść ekspozycji – animacja poświęcona jest treściom bardziej ulotnym niż wydarzenia historyczne. Konwencja animacji oscylująca między światem wyobraźni, a marzeniem sennym przywołuje sferę ducha i wartości. Jakich wartości, przez kogo wyznawanych? Kurator Ewa Michalska-Markert przybliży także, dlaczego pojawiają się nie tylko portrety realnych osób prezentowanych także w innych częściach wystawy stałej, ale i wyobrażenia postaci, czy zbiorowości. Czy zgadniecie co symbolizują? No i jaki związek mają z Józefem Piłsudskim? Poetycka konwencja projekcji niech nie uśpi Waszej czujności – nie ma tu przypadkowych obrazków, czy zwykłej kompilacji zdjęć. To strefa bez eksponatów, ale z nie mniejszą mocą ukazująca wielowątkowość tak znaczącego momentu w historii kraju. Domyślacie się którego?

Galeria NACZELNIK
Kuratorzy: Małgorzata Basaj i Wojciech Markert
Oprowadza: Wojciech Markert
Kiedy: 30 maja 2021 r.

Wreszcie jest – niepodległość! Odzyskanie jej przez Polskę rozpoczyna kolejny fascynujący okres życia Józefa Piłsudskiego. Galeria NACZELNIK jest pierwszą z dwóch poświęconych jego działalności w niepodległej Polsce, a jej tytuł nawiązuje oczywiście do urzędu Naczelnika Państwa, który sprawował jednocześnie pełniąc stanowisko Naczelnego Wodza. To właśnie w tej galerii odnajdziecie największe sukcesy bohatera wystawy: odrodzenie Rzeczpospolitej w 1918 r., a także te dotyczące zmagań orężnych i dyplomatycznych o jej granice oraz spektakularne zwycięstwa nad bolszewicką Rosją. To czas, w którym Józef Piłsudski osiągnął szczyt popularności, stając się mężem opatrznościowym i bezapelacyjnym przywódcą narodu. Kurator Wojciech Markert przybliży także gigantyczny trud tworzenia fundamentów nowoczesnego państwa oraz starania bohatera wystawy na arenie międzynarodowej o zapewnienia krajowi bezpieczeństwa poprzez sojusze militarno-polityczne. Ale czy tylko opowie o Józefie Piłsudskim? Co z bezprzykładnym zaangażowaniem i poświęceniem społeczeństwa w pracy dla ojczyzny, jak również narastających w nim konfliktach i zawiedzionych nadziejach? Wątków będzie o wiele więcej. Może niejednoznacznych, kontrowersyjnych? Tak dużo ważkich wydarzeń – jak uzyskać esencję? Kurator przybliży zawiłe treści i zaprezentuje dynamikę ówczesnych zajść. Jednocześnie warto wspomnieć, że galerię zamyka bodaj najbardziej rodzinny i sielski okres życia Józefa Piłsudskiego, który po wycofaniu się z pracy na stanowiskach państwowych zamieszkał tutaj, dosłownie kilkadziesiąt metrów obok, w Sulejówku. Czy faktycznie odpoczywał w rodzinnym Milusinie od polityki? Odpowiedź jest równocześnie zapowiedzią wydarzeń z następnej galerii – MARSZAŁEK.

Galeria MARSZAŁEK
Kuratorzy: Ewa Michalska-Markert i Paweł Przeździecki
Oprowadza: Paweł Przeździecki 
Kiedy: 6 czerwca 2021 r.

Kto rządzi w Polsce? Na przełomie lat 20. i 30. ubiegłego wieku niemal wszyscy w kraju, a i bardzo liczni zza granicy, odpowiedzieliby krótko: Piłsudski. Każda decyzja, kluczowa dla bezpieczeństwa państwa, była wyrazem woli Marszałka. Jego sylwetka, niebieskoszary mundur z maciejówką, oblicze podkreślone charakterystycznym wąsem, były na świecie rozpoznawalne i jednoznacznie kojarzone z Polską.
Jak opowiadać o ostatnim etapie życia Józefa Piłsudskiego, gdy ogrywał tak istotną rolę w państwie? Jak mówić o Rzeczpospolitej pod faktycznymi rządami Marszałka? Jak ze splotu zdarzeń wyłuskać te najistotniejsze? Jaką znaleźć proporcję pomiędzy historią człowieka, a rzeczywistością, którą współkształtował? Jak przybliżyć świat idei oraz wskazać aspirację przejrzyście i w atrakcyjnej dla zwiedzających formie? Jak wreszcie uniknąć licznych mielizn i jeszcze liczniejszych pokus narracyjnych: nie stawiać bohaterowi pomnika, nie utonąć w faktografii, nie prezentować wyłącznie ciekawostek, nie taić kontrowersji? Lista pytań nie ma końca, a te kilka niech będą skromnym świadectwem mnogości dylematów, wątpliwości i decyzji jakie podejmowali twórcy wystawy. O licznych wyzwaniach opowie jeden z dwóch kuratorów galerii MARSZAŁEK – Paweł Przeździecki. Dowiecie się o sposobach konstruowania narracji, ale także który z eksponatów kurator uważa za najważniejszy, a który jest najcenniejszy. Kuratorska dola i niedola bez tajemnic, bo wszystkie pytania dozwolone – najwyżej na niektóre nie odpowiemy! To kto podejmie wyzwanie zadania tego najtrudniejszego?`