JÓZEF PIŁSUDSKI. PISMA ZEBRANE. EDYCJA KOMPLETNA. TOM 2. Redakcja naukowa: prof. dr hab. Włodzimierz Suleja
Na przełomie grudnia 2025 i stycznia 2026 roku Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku wydało 2 tom serii wydawniczej Józef Piłsudski. Pisma zebrane. Edycja kompletna pod redakcją naukową prof. dr. hab. Włodzimierza Sulei. To złożone przedsięwzięcie naukowe i edytorskie realizowane jest od 2024 roku, w którym ukazał się tom 1 serii. Tom 2 zawiera 112 dokumentów obejmujących okres od maja 1896 r. do czerwca roku 1898, z których 23 to nowe, nigdzie dotąd niepublikowane materiały źródłowe. Składa się na nie głównie korespondencja towarzysza Wiktora z Centralizacją Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich w Londynie, listy do towarzyszy PPS w kraju oraz artykuły pisane przez Józefa Piłsudskiego w tym okresie do „Robotnika” i „Przedświtu”. Profesor Włodzimierz Suleja uzupełnił przedwojenne wydanie nie tylko nowymi dokumentami, ale również przypisami przedstawiającymi aktualny stan badań historycznych nad postacią Marszałka oraz epoką, w której żył i działał. 2 tom uzupełniony został również o trzy wstępy: historyczny i edytorski, autorstwa prof. Sulei, oraz językowy, opracowany przez prof. Małgorzatę Misiak, odnoszący się do stylu pisarskiego autora dokumentów i zasad językowych obowiązujących na przełomie XIX i XX wieku. Publikacja zawiera również wkładkę zawierającą 64 ilustracje związane tematycznie z treścią dokumentów (archiwalne zdjęcia miejsc, ludzi, tytułów prasowych, listów, dokumentów i artykułów) oraz dwa indeksy – osób i geograficzny.
Konsultantami naukowymi 2 tomu Pism zebranych są prof. dr hab. Grzegorz Nowik i prof. dr hab. Henryk Głębocki. Henryk Głębocki stwierdził w recenzji tego wydania Pism zebranych m.in.:
Nowe, trzecie w kolejności, w ciągu ostatniego stulecia, wydanie pism Józefa Piłsudskiego jest niezwykle cennym i potrzebnym przedsięwzięciem naukowym. Nie tylko z powodu niesłabnącego zainteresowania tą niezwykłą postacią, ale i na skutek znacznego przyrostu literatury historycznej oraz wyników badań naukowych. Udostępnienie całości spuścizny Piłsudskiego daje szansę ukazania w nowym kontekście zarówno samej postaci, tak kluczowej dla zrozumienia dziejów Polski pierwszej połowy XX wieku, jak i epoki przejścia z okresu Wielkiej Niewoli do niepodległej II Rzeczypospolitej. Zebrane w tym i następnych tomach pisma opowiadają nie tylko o działalności i poglądach ich autora, ale i o długim procesie wychodzenia Polaków z trwającego ponad wiek stanu zniewolenia. Budowanie Niepodległej było wszak doświadczeniem całej generacji ówczesnych Niepokornych, bez względu na późniejsze, tak bolesne podziały polityczne. Szerokie udostępnienie pełnej spuścizny Piłsudskiego dzisiaj, przy wykorzystaniu warunków, które stworzyło odrodzenie się Polski, w pierwszej połowie XXI wieku, jest wręcz obowiązkiem współczesnego pokolenia i spłaceniem przez nie moralnego długu zaciągniętego wobec poprzedników. Dlatego „Edycję kompletną” uznać należy za inicjatywę godną uznania i wsparcia. Zarówno z punktu widzenia celów naukowych, jak i tzw. potrzeb społecznych współczesnej generacji Polaków.
Inicjatywę tę podjął profesor Włodzimierz Suleja, wybitny badacz dziejów najnowszych Polski, autor klasycznej biografii Piłsudskiego, wsparty przez Dział Badań Naukowych Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. Ze względu na swój ogromny i zróżnicowany dorobek naukowy, jak i unikalną znajomość całości literatury oraz materiałów archiwalnych dotyczących podjętego tematu, profesor Włodzimierz Suleja gwarantuje realizację tego przedsięwzięcia na najwyższym możliwym współcześnie poziomie naukowym i edytorskim.
We wstępie edytorskim do 2 tomu prof. Włodzimierz Suleja napisał m.in.:
Dokumenty, podobnie jak miało to miejsce we wcześniejszych wydaniach, są publikowane w całości, chronologicznie, bez wprowadzania w nich poprawek czy jakichkolwiek skrótów. Zastosowano numerację ciągłą, każdy z nich poprzedzono tytułem wraz z datacją (zachowano tytuły z poprzednich wydań), a zakończono metryczką z podaniem adresu bibliograficznego bądź miejsca przechowywania. Pisownia oraz interpunkcja zostały uwspółcześnione, aczkolwiek dla oddania klimatu epoki zachowano niektóre formy, jak „strejk” czy „przyszlą”. W razie konieczności rozwinięto skróty (w nawiasie kwadratowym). Znacznie bardziej skomplikowana okazuje się natomiast kwestia przypisów. Zachowano – oznaczone literami – przypisy tekstowe. Podobnie jak w pierwszym tomie, pozostawiono również przypisy z poprzednich edycji – zarówno z powodu szacunku dla wysiłku ówczesnych wydawców, jak i ze względu na potraktowanie tamtych wydań jako swoistego dokumentu epoki. Te przypisy oznaczono cyframi rzymskimi, a wszelkie ingerencje (sprostowania pomyłek, uzupełnienia i dopowiedzenia) zamieszczono w nawiasach kwadratowych. Błędy w przypisach oryginalnych wskazuje wykrzyknik umieszczony w nawiasie kwadratowym. Nowe przypisy oznaczono cyframi arabskimi. Odnoszą się one do wszystkichosób wymienionych w dokumentach, a także do miejscowości, zwłaszcza niewielkich i znajdujących się w obrębie ówczesnego imperium rosyjskiego, oraz do tytułów prasowych. Wyjaśniono ponadto terminy, które mogą być niezrozumiałe dla współczesnego czytelnika (chociażby „czapka frygijska”), jak również słowa bądź zwroty obcojęzyczne, a także wskazano pochodzenie cytatów literackich. Dłuższych cytatów obcojęzycznych nie powtarzano w przypisach, a jedynie zamieszczono tłumaczenie tych tekstów na język polski. W stosunkowo nielicznych wypadkach przybliżono wydarzenia, o których Piłsudski pisał, takie jak wydanie przez Ligę Narodową proklamacji z okazji koronacji Mikołaja II, bądź nieistniejące obecnie instytucje czy zakłady przemysłowe. Tom drugi wyposażono również w dwa indeksy (osobowy i nazw geograficznych) oraz w materiał ikonograficzny.
Numer ISBN: 978-83-63872-80-9
Wydawca: Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku
Rok wydania: 2025
Objętość: 544 strony
Format: 165×235 mm
Oprawa: twarda
Cena detaliczna brutto: 60 zł