Gdy bracia się waśnią. W stulecie przewrotu majowego 1926 roku | OTWARCIE WYSTAWY w Warszawie, OPROWADZANIE kuratorskie, DEBATA
Co: otwarcie wystawy, oprowadzanie kuratorskie, debata
Kiedy: 10.05.2026 r. (niedziela)
15:00 otwarcie wystawy, oprowadzanie kuratorskie | Warszawa, ul. Krakowskie Przedmieście na wysokości ul. Karowej
17:00 debata | Warszawa, Dom Spotkań z Historią, ul. Karowa 20
Wstęp: wolny
OTWARCIE WYSTAWY I OPROWADZANIE KURATORSKIE | godz. 15:00 | Warszawa, ul. Krakowskie Przedmieście na wysokości ul. Karowej
Czy w imię ratowania państwa można naruszyć zasady demokracji? Gdzie przebiega granica między legalizmem a racją stanu? W 100-lecie przewrotu majowego Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku zaprasza na otwarcie plenerowej wystawy „Gdy bracia się waśnią. W stulecie przewrotu majowego 1926 roku” poświęconej jednemu z najbardziej złożonych i poruszających momentów w historii II Rzeczypospolitej.
Ekspozycja opowiada o wydarzeniach, które doprowadziły do zbrojnej konfrontacji między obozem Józefa Piłsudskiego a legalnymi władzami państwa reprezentowanymi przez Stanisława Wojciechowskiego. To jednak nie tylko historia konfliktu politycznego, lecz także dramat osobisty, starcie dawnych współpracowników, których łączyła wspólna walka o niepodległość i wizja wolnej Polski.
DEBATA | godz. 17:00 | Warszawa, Dom Spotkań z Historią, ul. Karowa 20
W dyskusji wezmą udział prof. Andrzej Friszke, prof. Krzysztof Kawalec, prof. Włodzimierz Suleja, prof. Mariusz Wołos oraz dr hab. Jolanta Żyndul. Rozmowę poprowadzi redaktor Radia Tok Fm Karolina Lewicka.
W warszawskim Domu Spotkań z Historią zapraszamy na debatę pt. „Gdy bracia się waśnią…” poświęconą przewrotowi majowemu – jednemu z najbardziej kontrowersyjnych i przełomowych wydarzeń dwudziestowiecznej Polski.
W dyskusji wezmą udział historycy reprezentujący różne perspektywy badawcze i ośrodki akademickie: prof. Andrzej Friszke – badacz najnowszej historii politycznej Polski, prof. Krzysztof Kawalec – specjalista od myśli politycznej i biografii liderów II RP, prof. Włodzimierz Suleja – historyk znawca epoki Józefa Piłsudskiego, prof. Mariusz Wołos – ekspert w zakresie historii dyplomacji, laureat nagrody „Klio” za książkę „O Piłsudskim, Dmowskim i zamachu majowym, oraz dr hab. Jolanta Żyndul – badaczka stosunków polsko-żydowskich, autorka książki „Żydzi i Piłsudski”. Rozmowę poprowadzi redaktor Karolina Lewicka.
Uczestnicy podejmą próbę przedstawienia motywacji i działań głównych aktorów ówczesnej sceny politycznej, konsekwencji wydarzeń oraz umiejscowienia przewrotu majowego w europejskim kontekście przemian ustrojowych oraz długofalowym skutkom dla ustroju II Rzeczypospolitej. Punktem odniesienia dla debaty będzie przygotowany Muzeum we współpracy z redakcją tygodnika „Polityka” specjalny „Pomocnik Historyczny” – syntetyczne kompendium aktualnej wiedzy o genezie, przebiegu i konsekwencjach przewrotu majowego”.
Debata będzie transmitowana na kanale YouTube oraz Facebooku Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku.
Uczestnicy debaty:
Karolina Lewicka – publicystka i dziennikarka radiowa, absolwentka politologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Związana z Radiem TOK FM, gdzie prowadzi czwartkowe wydania „Poranka TOK FM”, „Wywiad polityczny”, audycję „Sprawy różne” oraz program historyczny „Powrót do przeszłości”. Współtworzy podcast polityczny „Dzieje się”. Publikuje w tygodniku „Polityka”. Wykłada na Uniwersytecie Civitas. Otrzymała Medal Wolności Słowa (2024). Została uhonorowana tytułami Mistrzyni Mowy Polskiej (2023) oraz Osobowości Medialnej Roku (2025).
prof. Andrzej Friszke – historyk związany z Instytutem Studiów Politycznych PAN, członek korespondent PAN, wykładowca Collegium Civitas, od 1982 członek redakcji „Więzi”, przewodniczący Stowarzyszenia „Archiwum Solidarności”, w 1981 redaktor działu historycznego w „Tygodniku Solidarność”, członek Kolegium IPN (1999–2006 i 2012–2016). Członek Rady Muzeum Historii Polski i Kolegium Europejskiego Centrum Solidarności (do 2020). Autor prac dotyczących najnowszej historii politycznej Polski m.in.: „O kształt Niepodległej”, „Opozycja polityczna w PRL 1945–1980”, „Życie polityczne emigracji”, „Przystosowanie i opór”, „Anatomia buntu. Kuroń, Modzelewski i komandosi”, „Adam Ciołkosz – portret polskiego socjalisty”, „Państwo czy rewolucja” oraz „Czekanie na rewolucję. Komuniści w II Rzeczypospolitej 1921–1926”. Przewodniczący jury nagrody im. K. Moczarskiego.
prof. Grzegorz Nowik – zastępca dyrektora ds. naukowych Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, pracownik Instytutu Studiów Politycznych PAN. Kierował Zespołem Upowszechniania Tradycji oraz Komisją Symboliki Wojskowej w MON, b. wykładowca UKSW, wieloletni redaktor naczelny „Przeglądu Historyczno-Wojskowego” oraz z-ca dyrektora Wojskowego Biura Badań Historycznych. Zajmuje się badaniem dziejów najnowszych, historii harcerstwa, wojskowości i myśli politycznej, autor min.:„Odrodzenie Rzeczpospolitej w myśli politycznej Józefa Piłsudskiego”, cz. I–II. Kieruje zespołem wydającym dokumenty wojny 1918–1920. Laureat nagrody im. prof. Jerzego Łojka oraz dwukrotnie nagrody „Klio” za monografię polskiego radiowywiadu: „Zanim złamano ENIGMĘ … Rozszyfrowano REWOLUCJĘ”.
prof. Krzysztof Kawalec – członek Rady Naukowej Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, wykładowca Uniwersytetu Wrocławskiego, dyrektor Oddziału IPN we Wrocławiu (2016–2018). Zajmuje się dziejami doktryn politycznych oraz polskiej myśli politycznej, autor m.in. rozprawy „Wizje ustroju państwa w polskiej myśli politycznej lat 1918–1939; Ze studiów nad dziejami myśli politycznej obozu narodowego”. Członek Rady Programowej Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego. Autor wielu prac i artykułów, m.in. biografii Romana Dmowskiego. Laureat nagrody „Klio” Porozumienia Wydawców Książki Historycznej za pracę „Spadkobiercy niepokornych. Dzieje polskiej myśli politycznej 1918–1939”.
prof. Włodzimierz Suleja– wiceprzewodniczący Rady Naukowej Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, wykładowca Uniwersytetu Wrocławskiego i Uniwersytetu Zielonogórskiego, b. dyrektor Oddziału IPN we Wrocławiu (2000-2013) oraz b. dyrektor Biura Edukacji Publicznej IPN w Warszawie (2018-2020). Zajmuje się badaniem epoki, w której żył Józef Piłsudski, autor jego biografii (wydanej w 1995 i 2018 roku – „Rzecz o Józefie Piłsudskim”, monografii Polskiej Partii Socjalistycznej. Dokumentował także historię współczesną: dolnośląski Marzec 1968 oraz „Solidarność” na Dolnym Śląsku jako uczestnik i współtwórca tych wydarzeń. Redaktor naukowy edycji kompletnej „Pism zebranych Józefa Piłsudskiego” (t. I 2024, t. II 2025)
prof. Mariusz Wołos – wykładowca Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie, prorektor tej uczelni (2016–2020), pracownik Instytutu Historii PAN w Warszawie. Dyrektor Stacji Naukowej PAN w Moskwie i stały przedstawiciel PAN przy Rosyjskiej Akademii Nauk (2007–2011), wykładowca na uniwersytetach w Rosji i Francji. Redaktor naczelny „Res Gestae. Czasopismo Naukowe”. Specjalizuje się w historii dyplomacji, sowietologii, dziejach II Rzeczypospolitej, historiografii rosyjskiej i polskiej poświęconej wzajemnym relacjom. Laureat nagrody „Klio” Porozumienia Wydawców Książki Historycznej za pracę: „O Piłsudskim, Dmowskim i zamachu majowym. Dyplomacja sowiecka wobec Polski w okresie kryzysu politycznego” oraz nagrody „Wacław Jędrzejewicz History Medal” za wybitne osiągnięcia w dziedzinie badań dziejów XX-lecia międzywojennego w Polsce. Autor najnowszej biografii Marszałka „Józef Piłsudski. Rzecz o nieprzeciętności” (2025).
dr hab. Jolanta Żyndul historyczka specjalizująca się w dziejach stosunków polsko-żydowskich w XIX i XX wieku i historii Żydów w Polsce. Specjalizuje się w badaniach antysemityzmu (w szczególności pogromów i legendy mordu rytualnego) oraz współżycia polsko-żydowskiego, w tym stosunku Żydów do Józefa Piłsudskiego. Pracowała w Centrum Badania i Nauczania Dziejów i Kultury Żydów w Polsce Uniwersytetu Warszawskiego, w Muzeum POLIN, obecnie jest zatrudniona w Żydowskim Instytucie Historycznym i należy do Zarządu Stowarzyszenia ŻIH. Wybrane publikacje: „Zajścia antyżydowskie w Polsce w latach 1935-1937” (1994); „Kłamstwo krwi. Legenda mordu rytualnego na ziemiach polskich w XIX i XX wieku” (2011). „Bronisław Piłsudski, Dziennik 1882-1885 (2021)”, „Żydzi i Piłsudski. Wybór źródeł do historii stosunków polsko-żydowskich w okresie międzywojennym” (2022). Laureatka nagrody „Klio” (2000) i Honorowy Medal „Powstanie w Getcie Warszawskim” (2007).
Wydarzenie towarzyszy wystawie plenerowej „Gdy bracia się waśnią… W stulecie przewrotu majowego 1926 roku”. Ekspozycję można zobaczyć od 25 kwietnia do końca czerwca na placu przed Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, a od 10 do 31 maja przy ul. Krakowskie Przedmieście na wysokości ul. Karowej w Warszawie.
