Kresowi rycerze, łowcy przygód, aeroplany. Wojna polsko-bolszewicka w modelarstwie Łukasza Bocha | wystawa czasowa

Co: wystawa czasowa  
Kiedy: 15 sierpnia 2026  –  6 grudnia 2026   
Gdzie: plac przed wejściem głównym do Muzeum oraz Salonik (poziom 0)  
Bilety: wstęp wolny 

Kto dał Polsce skrzydła? Czy jeden model samolotu może zmienić sposób opowiadania o historii? 
15 sierpnia w Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku otworzymy wystawę „Kresowi rycerze, łowcy przygód, aeroplany. Wojna polsko-bolszewicka w modelarstwie Łukasza Bocha”. To opowieść o narodzinach polskiego lotnictwa wojskowego i wojnie polsko-bolszewickiej, widzianej z perspektywy ludzi, którzy tworzyli historię – pilotów, obserwatorów oraz mechaników. 

Ta wystawa zaczyna się od… jednego modelu samolotu 
Jak wspomina jej autor, Łukasz Boch – wszystko zaczęło się od próby wiernego odtworzenia jednej maszyny. Z pozoru niewielki projekt przerodził się w coś więcej niż hobby. Stopniowe odkrywanie przeszłości: analiza fotografii, lektura meldunków, prowadziły do następnych pytań, odkryć i ludzi. Budowa jednego modelu dała początek, jak sam mówi, „przyjemnej obsesji”, z której narodziły się książka i wystawa.

Nie była to jednak wyłącznie praca modelarska. Każdy prezentowany na wystawie samolot został odtworzony na podstawie żmudnych badań źródłowych. Autor analizował fotografie z epoki, wojskowe meldunki, dokumentację jednostek lotniczych oraz relacje uczestników wydarzeń, aby ustalić nie tylko typ maszyny, ale również jej oznaczenia, malowanie, wyposażenie, a także przypisać ją do konkretnej załogi i konkretnego momentu w historii. W wielu przypadkach wymagało to zestawiania rozproszonych informacji z wielu archiwów i kolekcji oraz weryfikowania utrwalonych przez lata błędów i nieścisłości. 

Ku niepodległości 
Choć punktem wyjścia ekspozycji są modele samolotów, nie jest to wystawa o technice ani rozwoju lotnictwa. Samoloty stają się przewodnikami po losach ludzi, którzy w pierwszych latach niepodległości tworzyli polskie lotnictwo wojskowe. Każdy model prowadzi do historii konkretnego pilota, obserwatora lub mechanika. Za każdą maszyną kryją się decyzje podejmowane w ułamkach sekund, odwaga, codzienna służba i często dramatyczne losy jej załogi. 

Ekspozycja świadomie odchodzi od klasycznej, chronologicznej opowieści o wojnie polsko-bolszewickiej. Nie koncentruje się na przebiegu bitew ani działaniach sztabów. Pokazuje historię z perspektywy ludzi, którzy każdego dnia wykonywali loty rozpoznawcze i bojowe, naprawiali uszkodzone maszyny budując od podstaw polskie lotnictwo wojskowe. To właśnie ich praca, determinacja i odwaga współtworzyły zwycięstwo 1920 roku. 

Wśród bohaterów wystawy znaleźli się m.in. Roman Bejm, Józef Krzyczkowski i Tadeusz Dzierzgowski – żołnierze Wojska Polskiego, których losy pokazują, że historia wojny 1920 roku nie zakończyła się wraz z podpisaniem pokoju. Ich biografie są opowieścią o pokoleniu, które walczyło o niepodległość, a następnie współtworzyło odradzające się państwo. 

Wystawa będzie prezentowana przede wszystkim w przestrzeni plenerowej Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku w formie ekspozycji planszowej, uzupełnionej o wybór modeli samolotów eksponowanych w muzealnym Saloniku (poziom 0)  

W grafice wykorzystano fotografię z wystawy „Kresowi rycerze, łowcy przygód, aeroplany. Wojna polsko-bolszewicka w modelarstwie Łukasza Bocha”.