Niepodległa to my! Świętujmy niepodległość u Piłsudskich!

Od 6 do 11 listopada 2026 roku Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku – największe muzeum biograficzne w Polsce – zaprasza na wspólne świętowanie 108. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości.

Zacznijmy jednak od historii. Warto wspomnieć, że gdyby przyjęto propozycję Józefa Piłsudskiego, Narodowe Święto Niepodległości obchodzilibyśmy prawdopodobnie 28 listopada, a nie 11 listopada.

Marszałek uważał bowiem, że trudno wskazać jeden moment, w którym Polska odzyskała niepodległość. Choć 11 listopada 1918 roku przejął dowództwo nad wojskiem, a trzy dni później władzę cywilną, za szczególnie istotną uznawał datę 28 listopada. Tego dnia podpisał dekret zarządzający wybory do Sejmu Ustawodawczego. W jego przekonaniu o istnieniu państwa świadczyło bowiem nie tylko ustanowienie władz, ale przede wszystkim uznanie ich decyzji przez obywateli.

Ta perspektywa przypomina, że odzyskanie niepodległości było procesem, a niepodległa Polska powstawała dzięki zaangażowaniu wielu środowisk. To właśnie różnorodność doświadczeń i wspólne działanie są punktem wyjścia do tegorocznych obchodów Narodowego Święta Niepodległości w Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, które podobnie jak w ubiegłym roku, będziemy obchodzić pod hasłem „Niepodległa to my!”

Święto Niepodległości u Piłsudskich
Jednym z najważniejszych punktów obchodów będzie możliwość bezpłatnego zwiedzania wystawy stałej „Dla Rzeczypospolitej. Józef Piłsudski 1867–1935” – zarówno 10, jak i 11 listopada. To wielowątkowa opowieść o człowieku, którego życie splotło się z najważniejszymi wydarzeniami polskiej historii przełomu XIX i XX wieku. Wystawa prowadzi przez kolejne etapy działalności Piłsudskiego – od młodości i zaangażowania w ruch niepodległościowy, przez walkę o odrodzenie państwa, po lata sprawowania najwyższych funkcji wojskowych i politycznych. Oryginalne eksponaty, dokumenty, fotografie oraz pokazy multimedialne pozwalają spojrzeć na tę biografię w szerszej perspektywie: poznać epokę, jej najważniejsze wyzwania, a także ludzi, którzy współtworzyli historię Polski.

Szczególnym doświadczeniem będzie również zwiedzanie dworku „Milusin” – rodzinnego domu Józefa i Aleksandry Piłsudskich oraz ich córek, Wandy i Jadwigi. Wzniesiony w 1923 roku jako dar żołnierzy dla Komendanta, zachował charakter miejsca, w którym historia państwa spotykała się z codziennością rodziny. Podczas oprowadzania z przewodnikiem będzie można poznać atmosferę domu, zwyczaje jego mieszkańców i mniej znane oblicze Marszałka.

Historia, która inspiruje do dyskusji
Ważnym elementem obchodów Narodowego Święta Niepodległości w naszym Muzeum będzie program naukowy poświęcony odzyskaniu i obronie niepodległości, społecznym podstawom polskiego ruchu niepodległościowego oraz koncepcjom politycznym, które kształtowały II Rzeczpospolitą. Szczególne miejsce zajmą spotkania z prof. Grzegorzem Nowikiem, zastępcą dyrektora ds. naukowych Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, wybitnym badaczem dziejów polskiej wojskowości, znawcą życia i działalności Józefa Piłsudskiego oraz autorem cenionych publikacji dotyczących wojny polsko-bolszewickiej i polskiego radiowywiadu.

7 listopada o godz. 16.00, w ramach współpracy Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku z Domem Spotkań z Historią w Warszawie, odbędzie się debata „Gdy ważyły się losy Europy. Nieznane dokumenty wojny Polski z bolszewicką Rosją 1918–1920”. Spotkanie w siedzibie DSH będzie okazją do poznania mniej znanych źródeł historycznych i wyników badań nad konfliktem, który odegrał bardzo ważną rolę w utrwaleniu polskiej niepodległości.

Z kolei 11 listopada prof. Grzegorz Nowik wygłosi w siedzibie Muzeum w Sulejówku dwie prelekcje – o godz. 11.00 i 14.00. Tego dnia, o godz. 12.15, odbędzie się również seminarium pt. „Społeczne zaplecze Legionów”, poświęcone roli osób, organizacji i środowisk cywilnych, które wspierały działalność Legionów Polskich. Spotkanie pozwoli spojrzeć na historię walki o niepodległość z perspektywy mniej znanych uczestników wydarzeń – tych, którzy tworzyli społeczne zaplecze polskiego czynu zbrojnego.

Program naukowy obchodów dopełni zaplanowana na 11 listopada, godz. 16.00, debata „Racja stanu niepodległej Polski. Piłsudski i Giedroyc o polityce wschodniej” z udziałem prof. Andrzeja Friszke, prof. Rafała Habielskiego i red. Bogumiły Berdychowskiej, prowadzona przez prof. Iwonę Hofman. Rozmowa będzie poświęcona polskiej myśli politycznej i różnym koncepcjom kształtowania stosunków ze wschodnimi sąsiadami.

Muzyka, spotkania i radość świętowania
Niepodległość w naszym Muzeum będzie można świętować również przy dźwiękach muzyki oraz podczas rodzinnych aktywności i spotkań w przestrzeni Muzeum. 10 listopada o godz. 17.00 odbędzie się „Spotkanie z pieśnią Niepodległą” – wspólne śpiewanie przy ognisku, a o godz. 19.00 wystąpi Piotr Baron Quintet z koncertem „Moniuszko Jazz”, prezentującym jazzowe interpretacje twórczości Stanisława Moniuszki.

Muzycznym zwieńczeniem obchodów będzie koncert „Romantyczna – Niepodległa”, zaplanowany na 11 listopada o godz. 19.00. Muzyka w wykonaniu wiolonczelisty Tomasza Strahla i pianistki Agnieszki Przemyk-Bryły spotka się w nim z poezją interpretowaną przez Wiesława Komasę, Rafała Królikowskiego i Katarzynę Skarżankę.

W świątecznym programie nie zabraknie także propozycji dla rodzin z dziećmi: 11 listopada odbędą się warsztaty, zajęcia modelarskie, gry oraz wspólne tworzenie makiety Polski. Przez cały dzień, w godz. 10.00–18.00, będzie można również włączyć się we wspólne tkanie polskiej flagi – działanie, w którym każdy uczestnik dołoży swoją część do wspólnej pracy, która stanie się namacalną pamiątką tegorocznych obchodów święta niepodległości.

W tych dniach będzie można również odwiedzić otwartą we wrześniu wystawę czasową „Dusza pomiędzy światami. Ajnowie – rdzenni mieszkańcy północnej Japonii i etnograf Bronisław Piłsudski”, poświęconą rdzennym mieszkańcom północnej Japonii – oraz niezwykłej postaci Bronisława Piłsudskiego, starszego brata Marszałka.

Prawdziwą gratką tegorocznych obchodów będzie możliwość zajrzenia za kulisy Muzeum, czyli do muzealnego skarbca, na co dzień niedostępnego dla zwiedzających. To właśnie tam, w specjalnych warunkach, przechowywane są cenne pamiątki, dokumenty i przedmioty tworzące muzealną kolekcję. Tylko 11 listopada, podczas specjalnych oprowadzań o godz. 11.00, 12.45, 14.45 i 16.15, będzie można przekroczyć drzwi tej wyjątkowej przestrzeni i zobaczyć, jak Muzeum troszczy się o powierzone mu dziedzictwo.

Program uzupełnią spacery historyczne: 7 listopada śladami legionistów w Sulejówku oraz 8 listopada o godz. 11.00 w warszawskich Łazienkach Królewskich.

Szczegółowy program już wkrótce!